Een zwarte week

Het begon met Bolle Jan. Na een, naar ik aanneem, moedig gedragen lijden deed hij er op 22 juni 2009 voorgoed het zwijgen toe. Toen ik in 1978 in Amsterdam ging wonen, kwam ik aanvankelijk in de Staatsliedenbuurt terecht, van oorsprong een beschaafde buurt, voornamelijk bewoond door geuniformeerde gemeenteambtenaren, zoals trambestuurders en stadhuisbodes. Het buurtcentrum, gevestigd aan de 2de Nassaustraat, heette dan ook De Koperen Knoop. In de tijd dat ik er kwam wonen, begonnen krakers langzaam bezit te nemen van leegstaande panden. Aan de ene kant heerste er nog de ouderwetse Amsterdamse gezelligheid, maar tegelijk begon de grimmigheid van de jaren '80 op te rukken. Agressieve, in groepjes opererende hanenkammen trokken 's avonds gewapend met koevoeten door te straten. Als je te lang naar ze keek, zoals ik als observator van het leven der anderen gewoon was te doe, werd je verrot gescholden. Als je je blik dan nog niet afwendde, liep je de kans door het in het zwart gehulde grauw in elkaar geslagen te worden. Als je een colbertje droeg, moest je oprotten met je Polak-pak [Wim Polak was de burgemeester van Amsterdam]. Maar het was nog niet zo uit de hand gelopen als halverwege de jaren tachtig toen de politie de buurt niet meer in durfde uit angst bekogeld te worden met dakpannen, bakstenen of verfbommen. In de Van Limburg Stirumstraat had je kaasboer Voortjes, die zo beschaafd was dat ik er winkelangst van kreeg. Met zijn witte jas deed hij ook meer aan een huisarts denken dan aan een kleine middenstander. En je had slagerij Pannekeet, wiens ossenworst kon wedijveren met die van slagerij Markus uit de Maasstraat (ORT). En over de brug, op de hoek met de De Wittenkade, zat café Bolle Jan. In het weekend klonk er gezellige accordeonmuziek en stond er een uitsmijter voor de deur. Zelf ben ik er nooit naar binnen geweest, maar mijn vriend M. wel. Eén keer om precies te zijn. Samen met een vriendin. De uitsmijter begroette hem als een oude vriend met de olijke woorden: Zo, heb je deze keer je vrouw meegebracht? Voordat de Staatsliedenbuurt een no go area werd waar de zwarthemden van de jaren '80 de dienst uitmaakten, verhuisde Bolle Jan naar het Rembrandt(s)plein. Bolle Jan is later vooral bekend geworden als de vader van topper René Froger, maar heeft zelf ook een verdienstelijke discografie achtergelaten. Zo heeft hij op het accordeon ook Leo Fuld begeleid, de zanger van het Jiddische levenslied, die mijn zus altijd tegenkwam in de Dirk van den Broek op Wittenburg. Leo Fuld is ook dood, 12 jaar alweer.
Het begon dus met Bolle Jan. Maar de dood is een gulzig dier en de week was nog jong.
(wordt vervolgd).